Κανείς δεν έχει έναν τέλειο οδικό χάρτη για το μέλλον. Ωστόσο, ερευνητές του GovAI, που μελετά την πολιτική της τεχνολογίας και του Brookings Institution, ενός Think Tank στην Ουάσινγκτον, χρησιμοποίησαν μία νέα προσέγγιση για να εκτιμήσουν ποιοι εργαζόμενοι ενδέχεται να προσαρμοστούν περισσότερο ή λιγότερο στην τεχνητή νοημοσύνη.
Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι πολλοί από όσους κινδυνεύουν περισσότερο αν η AI μετασχηματίσει την εργασία, είναι ταυτόχρονα και εκείνοι που βρίσκονται στην καλύτερη θέση για νέες δουλειές.
Η ιστορία, ωστόσο, δείχνει ότι οικονομολόγοι και ερευνητές έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αναξιόπιστοι στην πρόβλεψη των επιπτώσεων των νέων τεχνολογιών στην εργασία και τους εργαζομένους. Τέτοιες προβλέψεις, επομένως, πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά αλλά όχι κυριολεκτικά. Ακόμη και οι ερευνητές που μελετούν την AI στους χώρους εργασίας, προειδοποιούν ότι πρόκειται για χρήσιμες αλλά ατελείς εκτιμήσεις, όπως σημειώνει η Washington Post.
«Όλα τα κρίσιμα ερωτήματα για τις επιπτώσεις της AI στην αγορά εργασίας παραμένουν αναπάντητα», κατέληξε πρόσφατα ο Τζεντ Κόλκο, ανώτερος συνεργάτης στο Peterson Institute for International Economics. Οικονομολόγοι της Anthropic, της νεοφυούς επιχείρησης πίσω από το chatbot με το όνομα Claude, υπογράμμισαν την ανάγκη για «ταπεινότητα» στην ανάλυση της διείσδυσης της AI στα επαγγέλματα.
Αναλύοντας εκθέσεις για την απώλεια θέσεων εργασίας λόγω AI, διαπιστώνει κανείς αντιφάσεις.
Μελέτη του Πανεπιστημίου Στάνφορντ πέρυσι έκρινε πιθανό ότι η τεχνητή νοημοσύνη αφαιρεί θέσεις εργασίας από νέους σε επαγγέλματα όπως η ανάπτυξη λογισμικού και η εξυπηρέτηση πελατών. Αντίθετα, άλλη έρευνα από το Economic Innovation Group κατέληξε ότι οι νέοι εργαζόμενοι σε αυτούς τους κλάδους τα πηγαίνουν καλύτερα από συνομηλίκους τους σε τομείς με μικρότερη έκθεση στην AI, όπως η γυμναστική και οι κατασκευές κατοικιών.
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα του Ντάλας εκτιμά ότι η AI δύσκολα θα επηρεάσει θέσεις εργασίας μέσα στην επόμενη δεκαετία, ενώ κορυφαίοι διευθύνοντες σύμβουλοι προβλέπουν ότι σύντομα θα οδηγήσει εκατομμύρια ανθρώπους στην ανεργία.
Η πληθώρα συχνά αντικρουόμενων αναλύσεων αποτυπώνει το χάσμα ανάμεσα σε όσα λίγα γνωρίζουμε για τον τρόπο με τον οποίο η AI αλλάζει την εργασία και στη φυσική ανάγκη για βεβαιότητα. Αυτό επιτρέπει σε πολίτες, επιχειρηματίες και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να επιλέγουν τα αφηγήματα που προτιμούν.
Δύο σημεία σύγκλισης ξεχωρίζουν: Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν μετρήσιμα στοιχεία ότι η AI οδηγεί συνολικά σε απώλεια θέσεων εργασίας, ενώ, σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου επλήγησαν κυρίως εργάτες και τεχνίτες, σήμερα στο «στόχαστρο» βρίσκονται κυρίως τα επαγγέλματα γραφείου.
Σε αυτό το πλαίσιο, πρόσφατη έρευνα με επικεφαλής τον Σαμ Μάνινγκ του GovAI και τον Τομάς Αγκίρε ακολούθησε μία διαφορετική προσέγγιση.
Οι ερευνητές ξεκίνησαν από έναν καθιερωμένο δείκτη «έκθεσης» στην AI για περισσότερα από 350 επαγγέλματα, που εκτιμά πόσες εργασιακές δραστηριότητες μπορούν να γίνουν πιο αποδοτικά με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με αυτόν, δεξιότητες όπως ο προγραμματισμός, το μάρκετινγκ, η χρηματοοικονομική ανάλυση και η εξυπηρέτηση πελατών έχουν μεγάλη επικάλυψη με τις δυνατότητες της AI, κάτι που θεωρητικά σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι σε αυτούς τους τομείς είναι πιο εύκολα αντικαταστάσιμοι.
Οι ερευνητές προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα, προσπαθώντας να μετρήσουν πόσο εύκολα μπορούν οι εργαζόμενοι να μετακινηθούν σε άλλες καλά αμειβόμενες δουλειές αν χάσουν τη θέση τους. Διαπίστωσαν ότι όσοι έχουν περισσότερη εκπαίδευση, ποικιλία εμπειριών, υψηλότερο εισόδημα, ηλικία κάτω των 55 και ζουν σε πόλεις με πολλές ευκαιρίες, προσαρμόζονται ευκολότερα.
Αν και σχεδιαστές ιστοσελίδων και γραμματείς εμφανίζουν υψηλή «έκθεση» στην AI, διαφέρουν σημαντικά ως προς την ικανότητα προσαρμογής. Οι γραμματείς συγκαταλέγονται στα 6,1 εκατομμύρια εργαζομένων διοικητικής υποστήριξης με υψηλό κίνδυνο και χαμηλή δυνατότητα προσαρμογής.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι περισσότεροι εργαζόμενοι που ενδέχεται να επηρεαστούν από την AI, μπορούν να ανακάμψουν, αλλά ένα μικρότερο ποσοστό θα δυσκολευτεί σημαντικά να βρει νέα εργασία.
Οι γυναίκες αποτελούν περίπου το 86% των πλέον ευάλωτων εργαζομένων, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι επιπτώσεις δεν θα κατανεμηθούν ισότιμα.
Ο Μαρκ Μούρο από το Brookings προειδοποίησε ότι οι πλέον ευάλωτοι εργαζόμενοι μπορεί να αγνοηθούν από την πολιτική ηγεσία και την κοινή γνώμη. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι είναι δύσκολο να εκτιμηθεί με ακρίβεια αν οι εργαζόμενοι αυτοί θα βρουν νέες δουλειές.
Η Άλισον Ελίας από το University of Virginia ανέφερε ότι προηγούμενες τεχνολογικές αλλαγές δείχνουν γιατί επαγγέλματα γραφείου με κυριαρχία γυναικών μπορεί να βρεθούν σε δυσμενή θέση. Όπως εξηγεί, τέτοιες αλλαγές συχνά δεν οδηγούν σε καλύτερες ευκαιρίες, αλλά σε περισσότερη δουλειά για την ίδια ή χαμηλότερη αμοιβή.
Οι οικονομολόγοι τονίζουν ότι είναι σχεδόν αδύνατο να προβλεφθεί ο αντίκτυπος της AI στην αγορά εργασίας με βάση τις σημερινές δυνατότητές της. Υπενθυμίζουν ότι και στο παρελθόν, τεχνολογικές επαναστάσεις όπως ο ηλεκτρισμός ή τα smartphones κατέστρεψαν ορισμένα επαγγέλματα αλλά δημιούργησαν νέα.
Παλαιότερες προβλέψεις αποδείχθηκαν λανθασμένες: Τα ΑΤΜ δεν εξαφάνισαν τους ταμίες, η πρώιμη τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικατέστησε τους ακτινολόγους, ενώ τα player pianos δεν κατέστρεψαν τους πιανίστες.
Η ιστορία δείχνει ότι οι προβλέψεις για την εργασία συχνά αποτυγχάνουν.
Τρανό παράδειγμα είναι οι τηλεφωνήτριες: Κάποτε από τα πλέον συνηθισμένα επαγγέλματα για γυναίκες, αλλά εξαφανίστηκαν με την τεχνολογική εξέλιξη. Πολλές δεν βρήκαν ποτέ ξανά δουλειά ή κατέληξαν σε χαμηλότερα αμειβόμενες θέσεις, αν και στη συνέχεια δημιουργήθηκαν νέες ευκαιρίες σε άλλους κλάδους.
Παρά τις ανησυχίες, ορισμένοι ερευνητές εκτιμούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αποτελέσει εξαίρεση σε σύγκριση με προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις, οι οποίες μεταμόρφωσαν την οικονομία χωρίς να εξαφανίσουν συνολικά την εργασία.